Ναυτεμπορική, Πέμπτη, 15 Οκτωβρίου 2026, Ιωάννα Βαρδαλαχάκη
Η Ιαπωνία διαμαρτυρήθηκε για την κράτηση από τη Ρωσία δημοσιογράφου που κατηγορείται για κατασκοπεία.
Την αντίδραση της ιαπωνικής κυβέρνησης προκάλεσε η σύλληψη Ιάπωνα δημοσιογράφου στη Ρωσία, ο οποίος κατηγορείται για κατασκοπεία, σε μια υπόθεση που ανοίγει νέο (διπλωματικό) πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο χωρών λίγο καιρό μετά την ένταση που δημιουργήθηκε με αφορμή τις Κουρίλες νήσους.
Kyodo/via REUTERS
Η κυβέρνηση της Ιαπωνίας διαμαρτυρήθηκε την Τετάρτη για την κράτηση του Ιάπωνα δημοσιογράφου που εργάζεται για την εφημερίδα Hokkaido Shimbun, καλώντας τη Μόσχα να επιφυλάξει «ανθρώπινη, δίκαιη και αμερόληπτη» μεταχείριση. Η διαμαρτυρία ήρθε αφού η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία της Ρωσίας (FSB) ανακοίνωσε την Τρίτη ότι οι ρωσικές αρχές συνέλαβαν έναν Ιάπωνα δημοσιογράφο, ο οποίος κατηγορείται για συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις στρατιωτικές δυνατότητες της Ρωσίας.
Ο δημοσιογράφος, τον οποίο Ρώσοι αξιωματούχοι ταυτοποίησαν ως Yuki Imai, εργάζεται ως ξένος ανταποκριτής για την εφημερίδα Hokkaido Shimbun, η οποία εδρεύει στο βορειότερο νησί της Ιαπωνίας.
Ο Ιάπωνας συνελήφθη στο νησί Σαχαλίνη, στη ρωσική Άπω Ανατολή, και στη συνέχεια μεταφέρθηκε αεροπορικώς στη Μόσχα, όπου παρουσιάστηκε στο δικαστήριο την Τρίτη. Το Περιφερειακό Δικαστήριο Λεφόρτοβο διέταξε την προφυλάκισή του. Μετά τη σύλληψη, το ρωσικό δικαστήριο έδωσε στις υπηρεσίες πληροφοριών προθεσμία δύο μηνών για τη διεξαγωγή έρευνας σχετικά με την υπόθεση.
Η ρωσική FSB έδωσε στη δημοσιότητα βίντεο που δείχνει ένοπλους με καλυμμένα πρόσωπα, σε δωμάτιο ξενοδοχείου, να περνούν χειροπέδες σε ένα άτομο που βρίσκεται ξαπλωμένο μπρούμυτα . Όπως ανακοινώθηκε, ο άνδρας συνελήφθη στην πόλη Γιούζνο-Σαχαλίνσκ, μία ημέρα πριν από την προγραμματισμένη αναχώρησή του από τη Ρωσία.
Η υπόθεση Έβαν Γκέρσκοβιτς
Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Ρωσία έχουμε ξαναδεί σύλληψη δημοσιογράφου. Τον Μάρτιο του 2023, ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal, Έβαν Γκέρσκοβιτς, συνελήφθη στην πόλη Αικατερίνενμπουργκ και κατηγορήθηκε για κατασκοπεία υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών — κατηγορία την οποία ο ίδιος και η εφημερίδα διέψευσαν. Καταδικάστηκε σε κάθειρξη 16 ετών, προτού αφεθεί ελεύθερος τον Αύγουστο του 2024, στο πλαίσιο της συμφωνίας για ανταλλαγή κρατουμένων.
Η Ιαπωνία, ωστόσο, δεν διαθέτει κάποιον γνωστό Ρώσο κρατούμενο που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει σε παρόμοια ανταλλαγή. Χώρια που στις κινήσεις της δεσμεύεται από την εξάρτησή της από τη Μόσχα για υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).
Το σχόλιο της Τακαΐτσι
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Σανάε Τακαΐτσι, διέψευσε ότι η χώρα της διεξάγει κατασκοπευτική δραστηριότητα στη Ρωσία. «Δεν υφίσταται κάτι τέτοιο», είχε χαρακτηριστικά μιλώντας σε δημοσιογράφους την Πέμπτη, όταν ρωτήθηκε σχετικά με τους ρωσικούς ισχυρισμούς. «Η προστασία των υπηκόων της Ιαπωνίας είναι εξαιρετικά σημαντική αυτή τη στιγμή και σκοπεύουμε να επικεντρώσουμε τις προσπάθειές μας σε αυτό», πρόσθεσε.
Παράλληλα, το ιαπωνικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή στην Ιαπωνία, Νικολάι Στανισλάβοβιτς Νοζντρέφ, προκειμένου να διατυπώσει «έντονη διαμαρτυρία». Σε ανακοίνωσή του, το υπουργείο ανέφερε ότι η Ιαπωνία δεν έλαβε «καμία απολύτως εξήγηση σχετικά με τον κρατούμενο υπήκοο». Για την υπόθεση τοποθετήθηκε και ο υπουργός Εξωτερικών της Ιαπωνίας, Τοσιμίτσου Μοτέγκι, ο οποίος δήλωσε ότι η πρεσβεία της χώρας στη Μόσχα «υπέβαλε αίτημα προς τις ρωσικές αρχές για την άμεση παροχή πληροφοριών, καθώς και για ανθρωπιστική μέριμνα και δίκαιη και αμερόληπτη μεταχείριση».
Οι κατηγορίες σε βάρος του δημοσιογράφου
Η FSB ανέφερε στην ανακοίνωσή της για την υπόθεση ότι ο Ιάπωνας δημοσιογράφος συγκέντρωνε πληροφορίες για στρατιώτες και εθελοντές που πολεμούν στην Ουκρανία, οι οποίοι προέρχονται από τις νήσους Κουρίλες.
Σημειώνεται ότι οι νήσοι Κουρίλες πρόκειται για μια τέσσερα νησιά βόρεια της Ιαπωνίας, τα οποία κατέλαβε ο σοβιετικός στρατός το 1945, τις τελευταίες ημέρες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μέχρι σήμερα η διεκδίκηση των νησιών εξακολουθεί να αποτελεί πηγή έντασης μεταξύ των δύο χωρών- κάτι που είδαμε και προσφάτως με την επίσκεψη του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν στο αρχιπέλαγος που αναζωπύρωσε τη διένεξη.
Η FSB ανέφερε ότι ο 34χρονος Ιάπωνας «συνέλεξε και αποθήκευσε πληροφορίες που σχετίζονται με την αμυντική ικανότητα της χώρας, με σκοπό τη διαβίβασή τους για λογαριασμό εθνικών υπηρεσιών πληροφοριών, προς χρήση εις βάρος της ασφάλειας της Ρωσικής Ομοσπονδίας».
Σχολιάζοντας την υπόθεση, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε ότι ο δημοσιογράφος κατηγορείται για κατασκοπεία, ένα αδίκημα που μπορεί να τιμωρηθεί με ποινή φυλάκισης έως και 20 ετών. «Είναι λυπηρές οι προσπάθειες του Τόκιο να χρησιμοποιήσει τους ανταποκριτές του, οι οποίοι διαμένουν στη Ρωσία και κατέχουν καθεστώς ξένου δημοσιογράφου, για τη συλλογή πληροφοριών με σκοπό την υπονόμευση της ασφάλειας του κράτους μας», ανέφερε. «Δεν μπορούμε παρά να επισημάνουμε ότι το σημερινό περιστατικό δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός». «Καλούμε για άλλη μια φορά το Τόκιο να συνέλθει και να αλλάξει προσέγγιση, εγκαταλείποντας τα εχθρικά βήματα κατά της Ρωσίας», πρόσθεσε.
Από την πλευρά της, η εφημερίδα στην οποία εργάζεται ο συλληφθείς, με έδρα το Σαπόρο στο Χοκάιντο, που βρίσκεται κοντά στις Κουρίλες νήσους, δήλωσε ότι «αυτή τη στιγμή επαληθεύει τις λεπτομέρειες», προσθέτοντας: «Η διασφάλιση της ασφάλειας του ρεπόρτερ αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητά μας».
Η διένεξη για τις Κουρίλες νήσους
Η Ρωσία βρίσκεται σε μακροχρόνια διαμάχη με την Ιαπωνία σχετικά με τα νησιά, τα οποία αποτελούν τμήμα ενός αρχιπελάγους που εκτείνεται από το νότιο άκρο της χερσονήσου Καμτσάτκα, στην ανατολική Ρωσία, έως το Χοκάιντο, στη βόρεια Ιαπωνία. Η Μόσχα διοικεί τα αμφισβητούμενα νησιά από το Γιούζνο-Σαχαλίνσκ, όπου συνελήφθη ο Ιάπωνας.
Η διαμάχη για το αρχιπέλαγος —το οποίο στην Ιαπωνία είναι γνωστό ως «Βόρειες Περιοχές» και στη Ρωσία ως «νότια Νησιά Κουρίλες»— παραμένει άλυτη από το 1945, όταν η Μόσχα κατέλαβε την περιοχή από την Ιαπωνία κατά τις τελευταίες εβδομάδες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Από το 1945, το Τόκιο επικαλείται συνθήκη του 1855 με την οποία η τσαρική Ρωσία και η Ιαπωνία είχαν ορίσει τα σύνορα τους πάνω από τα τέσσερα νησιά που διεκδικεί.
Από την άλλη πλευρά, η Μόσχα παραπέμπει στη Γιάλτα, τον Φεβρουάριο του 1945, όταν οι Σύμμαχοι συμφώνησαν πως οι Κουρίλες θα εκχωρούνταν στην ΕΣΣΔ με αντάλλαγμα την είσοδό της στον πόλεμο εναντίον της Ιαπωνίας. Η διαφορά τους αυτή εμπόδισε τις δυο πλευρές να υπογράψουν επίσημη συνθήκη ειρήνης και να ρυθμίσουν το ζήτημα.
Αν και κανένας Ρώσος ηγέτης δεν έχει φτάσει κοντά στην παραχώρηση εδαφών, στο παρελθόν η Ιαπωνία έχει επιδείξει διπλωματική αυτοσυγκράτηση, ελπίζοντας να εξασφαλίσει μια συμφωνία για τα νησιά. Ο Πούτιν γινόταν δεκτός στο Τόκιο, παρόλο που η προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 τον είχε καταστήσει ανεπιθύμητο στις άλλες πρωτεύουσες των χωρών της G7. Παράλληλα, στη Βρετανία είχαν εκφραστεί αντιδράσεις για το γεγονός ότι η Ιαπωνία δεν καταδίκασε με πιο άμεσο τρόπο την επίθεση κατά του Σεργκέι Σκριπάλ στο Σάλσμπερι το 2018, με τη χρήση του νευροπαραλυτικού παράγοντα «Νόβιτσοκ».
Ο πόλεμος στην Ουκρανία
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Ιαπωνία υιοθέτησε μια πιο σκληρή στάση, η οποία ωστόσο μετριάζεται από το γεγονός ότι η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται από τη Ρωσία για τον εφοδιασμό της με υγροποιημένο φυσικό αέριο- κάτι που θεωρείται ότι τελικά θα αναγκάσει το Τόκιο να μην προχωρήσει σε δυναμικές ενέργειες κατά της Μόσχας για τη σύλληψη του δημοσιογράφου.
Τον Ιούλιο, αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η χαλαρή νομοθεσία κατά της κατασκοπείας επέτρεψε στο Τόκιο να καταστεί σημαντική βάση για τη ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών, η οποία χρησιμοποιεί εμπορικές εταιρείες ως κάλυψη για την απόκτηση εξαρτημάτων οπλικών συστημάτων. Η ιαπωνική κυβέρνηση επέκτεινε πάντως τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, στις οποίες περιλαμβάνονται απαγόρευση εξαγωγών και δέσμευση περιουσιακών στοιχείων που κατέχουν στρατιωτικά πρόσωπα.
Η απόφαση αυτή εξόργισε τον Ρώσο ηγέτη, με την κυβέρνηση της Τακαΐτσι να επιβάλει αυτόν τον μήνα νέες κυρώσεις, στοχεύοντας σε πλοία «σκιώδους στόλου» που συνδέονται με το παράνομο εμπόριο πετρελαίου της Μόσχας.
Παράλληλα, η Ρωσία κατηγορεί την Ιαπωνία ότι εξοπλίζεται με στόχο να αναβιώσει το κλίμα της εποχής του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ιάπωνες αξιωματούχοι, από την άλλη, δηλώνουν ότι οι αλλαγές στις αμυντικές δυνατότητες της χώρας είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων απειλών από την Κίνα, τη Ρωσία και τη Βόρεια Κορέα.
