Μoney Ρeview, Παρασκευή 16/10/2026
Νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα δορυφορικής παρακολούθησης από το 2027 και σχέδιο προστασίας υποθαλάσσιων καλωδίων. Η Γροιλανδία και οι νέοι θαλάσσιοι δρόμοι αποκτούν στρατηγική σημασία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να ενισχύσει την παρουσία της στην Αρκτική, δημιουργώντας από το 2027 πρόγραμμα δορυφορικής επιτήρησης και νέο μηχανισμό προστασίας υποθαλάσσιων καλωδίων, καθώς η περιοχή εξελίσσεται σε πεδίο αυξανόμενου ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Η νέα στρατηγική των Βρυξελλών αποτυπώνει τη μετατόπιση από την περιβαλλοντική συνεργασία και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής προς την ασφάλεια και την προστασία κρίσιμων υποδομών, υπό την πίεση της ρωσικής στρατιωτικής δραστηριότητας, της αυξανόμενης κινεζικής παρουσίας και των αμερικανικών διεκδικήσεων στη Γροιλανδία. Το σχέδιο, το οποίο περιήλθε σε γνώση του Bloomberg και αναμένεται να παρουσιαστεί την επόμενη εβδομάδα, προβλέπει την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών δορυφορικών συστημάτων Copernicus και Galileo για τον εντοπισμό απειλών τόσο στη θάλασσα όσο και στην ξηρά.
Δορυφόροι και προστασία υποθαλάσσιων καλωδίων
Το πιλοτικό πρόγραμμα επιτήρησης θα επεκτείνει τις δυνατότητες παρακολούθησης της ΕΕ σε μια περιοχή όπου οι δύσκολες γεωγραφικές και κλιματικές συνθήκες καθιστούν ιδιαίτερα απαιτητικό τον έλεγχο των δραστηριοτήτων.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν τη δημιουργία ενός «Arctic Cable Hub», με στόχο την προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων που υποστηρίζουν κρίσιμες ψηφιακές υπηρεσίες. Η ασφάλεια αυτών των υποδομών αποκτά αυξανόμενη σημασία, καθώς σε άλλες ευρωπαϊκές περιοχές έχουν καταγραφεί περιστατικά δολιοφθοράς που έχουν συνδεθεί με τη Μόσχα.
Στο κείμενο της στρατηγικής επισημαίνεται ότι η ενίσχυση της ναυσιπλοΐας στην Αρκτική αυξάνει τους κινδύνους σοβαρών ατυχημάτων, θαλάσσιας ρύπανσης και υβριδικών παρεμβάσεων.
Η Ρωσία ενισχύει τη στρατιωτική παρουσία της
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δραστηριότητα της Ρωσίας, η οποία, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό έγγραφο, ανασυγκροτεί σταδιακά τη στρατιωτική της παρουσία στην Αρκτική. Η Μόσχα αξιοποιεί επίσης τις αρκτικές θαλάσσιες διαδρομές για τη μεταφορά καυσίμων που υπόκεινται σε κυρώσεις. Την ίδια ώρα, η Κίνα ενισχύει τις φιλοδοξίες της στην ευρωπαϊκή Αρκτική, εμβαθύνοντας τη συνεργασία της με τη Ρωσία. Η κλιματική αλλαγή, που διευκολύνει τη δημιουργία νέων θαλάσσιων διαδρομών, προσδίδει στην περιοχή αυξανόμενη εμπορική και στρατηγική σημασία.
Ο Trump και η Γροιλανδία
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική διαμορφώνεται και υπό τη σκιά των αμερικανικών κινήσεων στη Γροιλανδία. Ο Donald Trump είχε απειλήσει επανειλημμένα νωρίτερα φέτος να καταλάβει το νησί, το οποίο αποτελεί αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας, προκαλώντας σοβαρή ένταση στις διατλαντικές σχέσεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος τελικά υπαναχώρησε, καταλήγοντας σε συμφωνία για ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή. Παρά την ένταση που προηγήθηκε, το νέο ευρωπαϊκό κείμενο αποφεύγει την άμεση κριτική προς την Ουάσιγκτον, επισημαίνοντας ότι μια προβλέψιμη εταιρική σχέση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ευρωπαϊκή και διατλαντική ασφάλεια. Η προσεκτική αυτή διατύπωση αποτυπώνει τη δυσκολία της ΕΕ να ενισχύσει την αυτονομία της σε μια περιοχή όπου εξακολουθεί να εξαρτάται από τη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επενδύσεις και νέες συμμαχίες
Οι Βρυξέλλες έχουν ήδη επιχειρήσει να ενισχύσουν την παρουσία τους στη Γροιλανδία. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen έχει επισκεφθεί δύο φορές το νησί από το 2024, ενώ η ΕΕ έχει ανοίξει τοπικό γραφείο και έχει ανακοινώσει επενδύσεις ύψους 200 εκατ. ευρώ. Η νέα στρατηγική προβλέπει επίσης τακτικές συνόδους για την Αρκτική και την προώθηση κοινά χρηματοδοτούμενων έργων με περιφερειακούς εταίρους. Η αλλαγή προτεραιοτήτων είναι ενδεικτική. Ενώ η προηγούμενη στρατηγική του 2021 επικεντρωνόταν στην κλιματική δράση, τη συνεργασία και τα δικαιώματα των αυτόχθονων πληθυσμών, η νέα προσέγγιση δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην ασφάλεια και στη γεωπολιτική επιρροή.
Η Αρκτική δεν αντιμετωπίζεται πλέον από την ΕΕ μόνο ως περιοχή περιβαλλοντικής προστασίας, αλλά και ως στρατηγικός χώρος όπου διακυβεύονται η ασφάλεια των ευρωπαϊκών υποδομών, οι εμπορικές διαδρομές και η θέση της Ευρώπης απέναντι στις μεγάλες δυνάμεις.
Moneyreview.gr με πληροφορίες από Bloomberg
